2025 ЖЫЛҒЫ АҚПАН АЙЫНЫҢ ӨЗБЕКСТАНДАҒЫ ҚОРЫТЫНДЫЛАРЫ: ДАМУҒА ҚАДАМДАР МЕН ЕЛ ӨМІРІНДЕГІ ӨЗГЕРІСТЕР

2025 жылғы ақпан Өзбекстан үшін экономика, әлеуметтік сала және халықаралық қатынастардағы елеулі өзгерістер айы болды. Ел билігі бизнесті, азаматтарды және инфрақұрылымды қолдауға бағытталған жаңа реформаларды жүзеге асыру арқылы жаңғырту бағытын жалғастырды. Бұл ай қоғам өмірінің әртүрлі аспектілеріне әсер еткен бірқатар маңызды оқиғалармен есте қалды.

Экономика: бизнесті қолдау және салық саясатының өзгерістері

Ақпандағы басты қадамдардың бірі IT-сектор үшін салықтық жеңілдіктерді енгізу болды. Енді ақпараттық технологиялар саласында жұмыс істейтін және IT-парк резиденттеріне қызмет көрсететін шетелдік компаниялар құн салығынан босатылды. Бұл шешім инвестиция тартуға және цифрлық экономиканы жедел дамытуға бағытталған.

Алайда, экономикалық саладағы барлық өзгерістер бизнес үшін оң нәтиже берген жоқ. Билік экспорттаушыларға көлік шығындары бойынша субсидиялар мен өтемақыларды алып тастады, бұл олардың бәсекеге қабілеттілігіне әсер етуі мүмкін. Сонымен бірге, бұл экономиканың мемлекеттік араласусыз жұмыс істеуге біртіндеп көшіп жатқанын көрсетеді.

Көлік және инфрақұрылым: тарифтердің өсуі және жаңғырту

2025 жылғы 1 ақпаннан бастап теміржол билеттерінің бағасы қымбаттады. Afrosiyob жүрдек пойыздарында жол жүру құны VIP және бизнес-класта 25%-ға, эконом-класта 20%-ға өсті. «Насаф», «Узбекистон» және «Шарк» пойыздарының билеттері 30%-ға қымбаттады. Билік тарифтердің көтерілуін жылжымалы құрамды жаңғырту және қызмет көрсету сапасын арттыру қажеттілігімен түсіндірді. Сонымен қатар, Қазақстанмен шекарадағы «Дәуіт-ата» бақылау-өткізу пункті жөндеу жұмыстары үшін уақытша жабылды. Бұл саяхатшылар мен кәсіпкерлер үшін белгілі бір қолайсыздықтар туғызды, бірақ болашақта өткізу пунктінің жаңғыртылуы жүк тасымалын жеңілдетуге және шекарадан өту қауіпсіздігін арттыруға көмектеседі.

Әлеуметтік сала: халықты қолдау және жаңа бастамалар

Ақпанда жұмыссыздарды кәсіптік дағдыларға үйрететін дағдыларды дамыту орталықтары ашылды. Мүгедектігі бар және аз қамтылған азаматтарға ұзақтығы үш айдан асатын курстарға қабылданған жағдайда шәкіртақы тағайындалды. Сонымен қатар, 1 ақпаннан бастап қиын өмірлік жағдайға тап болған әйелдерге «Ана үйі» қызметі іске қосылды. Ол уақытша баспана және қолдау көрсетуді қамтиды.

2025 жылғы 1 ақпаннан бастап әлеуметтік жәрдемақылар да өсті: толық еңбек өтілі жоқ зейнеткерлерге арналған ең төменгі зейнетақы және қажетті еңбек өтілі жоқ қарт азаматтарға жәрдемақы 621 000 сум (25 875 теңге) деңгейінде белгіленді.

Қаржылық тұрақтылық: ұлттық валютаны нығайту

Ақпанда АҚШ долларының Өзбекстан сумына шаққандағы бағамы сәл төмендеді, бұл экономиканың салыстырмалы түрде тұрақтылығын көрсетеді. Еуропа қайта құру және даму банкінің (ЕҚДБ) болжауынша 2025 жылы Өзбекстан экономикасы 6%-ға өседі.

Халықаралық ынтымақтастық: көрші елдермен байланыстарды нығайту

26 ақпанда Ташкентте Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев пен Пәкістан премьер-министрі Шахбаз Шариф арасында келіссөздер өтті. Көшбасшылар Стратегиялық серіктестік кеңесін құру және өңірлер форумын өткізу арқылы сауда-экономикалық қатынастарды жандандыруға келісті. Ерекше назар Трансауған теміржол жобасына аударылды, ол Орталық және Оңтүстік Азияны байланыстыруы тиіс.

Ақпанда Өзбекстан мен Қырғызстан арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнағанына 33 жыл толды. Өзбекстанның Қырғызстандағы елшісі Саидикрам Ниязходжаев екі ел арасындағы ынтымақтастықтың жан-жақты стратегиялық серіктестік деңгейіне жеткенін атап өтті.

Сондай-ақ, ақпан айында Ұлыбритания Өзбекстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруін қолдайтынын растады және бұл процесте техникалық көмекті кеңейтуге дайын екенін білдірді.

Экономика және энергетикадағы маңызды оқиғалар

Өзбекстан мен Малайзия инновациялық серіктестікті бастады, оған стратегиялық диалог алаңын құру және жеңілдетілген сауда келісімін әзірлеу кіреді. Ел билігі экологиялық таза отынмен қамтамасыз етуге назар аудара отырып, Аи-80 бензинін сатуды жыл соңына дейін шектеу туралы шешім қабылдады. 2025 жылғы 1 мамырдан бастап электромобильдерге арналған утилизациялық алым 4 есе артады. Бұл ескі батареяларды қайта өңдеу инфрақұрылымын қаржыландыру үшін жасалуда. Отандық өндірушілер үшін жеңілдіктер қарастырылған.

USAID қаржыландыруының тоқтатылуы

2025 жылдың ақпанында АҚШ-тың Халықаралық даму агенттігі (USAID) Өзбекстандағы төлемдерінің 90%-ын тоқтатты, бұл шамамен 5800 гранттың күшін жоюға әкелді. Бұл шешім Орталық Азияға, әсіресе Өзбекстанға қатты әсер етті, өйткені USAID бұл өңірде азаматтық қоғам мен түрлі жобаларды белсенді қолдаған болатын. Бұл жағдайға жауап ретінде Өзбекстан Парламенті жанындағы Қоғамдық қор USAID гранттары тоқтатылған ұйымдарға қолдау көрсету бағдарламасын іске қосты. Дегенмен, USAID Өзбекстан үкіметімен және жергілікті серіктестермен ынтымақтастықты жалғастыруда, саяси, экономикалық және әлеуметтік реформаларды қолдауға ұмтылады.

Қорытындылай келеКонец формы 2025 жылдың ақпан айы Өзбекстанның қиындықтарға бейімделу және дамудың жаңа жолдарын табу арқылы алға жылжып келе жатқанын көрсетті. Экономикадағы реформалар, әлеуметтік осал топтарды қолдау, инфрақұрылымды дамыту және белсенді халықаралық ынтымақтастық — мұның бәрі елдің жаңғырту жолымен сенімді жүріп жатқанын көрсетеді. Қазіргі қиындықтарға қарамастан, жалпы тенденция айқын: Өзбекстан өзінің болашағын тұрақты өсу мен әлемге ашықтыққа баса назар аудара отырып құруда.

Апсаттарова Гулзада Абдусағатқызы