ЖАҢА ТАШКЕНТ – ӨЗБЕКСТАННЫҢ ДАМУ ТАРИХЫНДАҒЫ БЕТБҰРЫС СӘТ

Өзбекстанның даму жолында соңғы жылдары көптеген маңызды реформалар жүзеге асып жатқаны белгілі. Алайда олардың ішінде ең ауқымдысы әрі символикалық мәні ерекше жобалардың бірі – Жаңа Ташкенттің салынуы. Бұл тек ірі құрылыс жобасы емес, бұл – елдің стратегиялық көкжиегін қайта анықтайтын, урбанистикалық мәдениетті жаңаша қалыптастыратын және болашақ ұрпақтың өмір сапасын айқындайтын маңызды бетбұрыс.

Жаңа Ташкенттің концепциясы: Шекарадан тыс кеңістікке ұмтылыс

Жаңа Ташкент туралы алғаш хабар 2023 жылғы қараша айында тарады. Нақты айтқанда, қазіргі Ташкент аумағына Ташкент облысынан 20 мың гектар қосылып, жаңа аудан құрылады. Бұл қадам қаланың аумағын 1,5 есеге арттыруға мүмкіндік береді. Жаңа қала Чирчиқ пен Қарасу өзендерінің аралығында орналасып, жарты миллион тұрғынға арналған инфрақұрылыммен жабдықталады. Бас жоспарға сай, бұл қала Ташкенттің шығысында 2045 жылға дейін кезең-кезеңмен салынады.

Құрылым және басқару: Мемлекеттік деңгейдегі ұйымдастыру

Мұндай ірі жобаның сәтті жүзеге асуы — тиімді басқару мен үйлестіруге байланысты. Осы мақсатта Өзбекстан Президентінің бастамасымен Министрлер Кабинеті жанынан «Жаңа Ташкент қаласын салу дирекциясы» құрылды. Бұл органға жобалаушы мамандарды тартудан бастап, халықаралық инвесторлармен келіссөздер жүргізуге дейінгі барлық жауапкершілік жүктелген. Ал қала құрылысы саласында әлемге әйгілі Foster and Partners, OMA және Meinhardtкомпаниялары тартылуы – жобаның халықаралық стандарттарға сай жүргізілетінін дәлелдейді.

Инфрақұрылым: «15 минуттық қала» және «жасыл белдеу»

Жаңа Ташкент жобасы урбанистикалық тұрғыдан жаңашыл тұжырымдамаларға негізделген. Қалада «15 минуттық қала» қағидасы қолданылады — яғни, тұрғындар мектепке, балабақшаға, ауруханаға және мәдени орталықтарға жаяу 15 минутта жете алады. Сонымен қатар, әр адамға 20–30 шаршы метр жасыл кеңістік қарастырылған, бұл халықаралық стандарттардан да жоғары. Қала ішінде жасанды көлдер, өзен жағалауы, серуен жолақтары мен «жасыл белдеу» құрылуы – экологиялық жайлылыққа баса назар аударылғанын көрсетеді.

Бірінші кезең: Нақты қадамдар мен алғашқы нәтижелер

Алғашқы кезеңде 6 мың гектар аумақ игеріледі, оның ішінде 1 мың гектар нақты жобалармен қамтылған. Бұл кезеңде:

60 мың адамға арналған тұрғын үйлер;

30 мектеп, 20 балабақша;

көпсалалы аурухана мен 5 емхана;

Жаңа Өзбекстан университеті, Низами университеті;

Ұлттық театр, кітапхана және мәдениет нысандары;

сауда және сервис орталықтары салынады.

Сонымен қатар, мемлекеттік мекемелер кезең-кезеңімен Жаңа Ташкентке көшіріледі. Қазіргі ғимараттар коммерциялық мақсатта қайта пайдаланылады, бұл Ташкенттің орталық бөлігіне жаңа экономикалық серпін береді.

Білім мен мәдениет: Интеллектуалды капиталды шоғырландыру

Президент Мирзиёев Жаңа Ташкенттегі құрылыс жұмыстарын Педагогикалық университеттің іргетасын қалаудан бастауды таңдауы – стратегиялық шешім. Бұл арқылы жаңа қаланың іргетасы білім мен ғылымға негізделіп салынып жатқанын аңғартады. «Жаңа Өзбекстан» университетінің кампусы, Ұлттық кітапхана мен театр, әдебиет және ғылым орталықтары – қаланың тек әкімшілік емес, интеллектуалды және мәдени орталық ретінде де дамитынын білдіреді.

Экономикалық әлеует: Жоғары жалақы мен жаңа жұмыс орындары

Жаңа Ташкент жобасы – экономикалық тұрғыдан да өте тиімді. Мұнда 200 мың жоғары жалақысы бар жұмыс орындары құрылуы көзделіп отыр. Бұл мақсатқа жету үшін жаңа технопарктер, IT-хабтар, медициналық және білім беру кластерлері салынбақ. Бұл Өзбекстанның білімді кадрларын елде ұстап қалуға және шетелдік инвестицияларды тартуға жол ашады.

Көлік жүйесі: Болашақтың метрополиясына лайық инфрақұрылым

Қоғамдық көлік жүйесі – қаланың тіршілік тамыры. Жаңа Ташкентте бұл жүйе жер асты негізінде құрылады: метрополитен, тоннельдер, айрықтар жобаланып, тұрғын үйлер мен мекемелердегі тұрақтардың 90%-ы жер астында орналасады. Ташкентпен байланысты қамтамасыз ету үшін екі метрополитен желісі тартылады, ал өзендер арқылы 7 көпір салынады. Мұның бәрі – көлік жүктемесін азайтуға, қаладағы өмірді тиімді ұйымдастыруға бағытталған шешімдер.

Халықаралық мойындау: Өзбекстанның қала құрылысы жаңа деңгейде

«Жаңа Ташкент» жобасы халықаралық деңгейде де мойындалды. Жоба IDA аясында күміс медальге ие болып, Өзбекстанның урбанистикадағы инновациялық көзқарасы бүкіл әлемге танылды. Бұл марапат – елдің жаңа урбанистік идеологиясын қалыптастыру жолында маңызды жетістік.

Қорытынды

Жаңа Ташкент – бұл тек қала емес, бұл – Өзбекстанның стратегиялық жаңғыруының жарқын символы. Урбанистика, экология, білім, экономика және мәдениет секілді барлық салаларды біріктіретін бұл жоба ұзақ мерзімді, кешенді және адамға бағытталған даму үлгісі болмақ. Егер бірінші кезең сәтті жүзеге асса, ол Орталық Азиядағы басқа қалаларға үлгі ретінде қызмет етуі мүмкін.

Қысқаша айтқанда, Жаңа Ташкент – болашаққа салынған инвестиция ғана емес, жаңа өмір салты мен ұлттық мақсаттың сәулеттенген көрінісі.

 Апсаттарова Гулзада Абдусагатовна

 «Central Asian Dream» жобасының 

 Өзбекстан бойынша сарапшысы