ҚЫРҒЫЗСТАННЫҢ СЫРТҚЫ САЯСИ КҮН ТӘРТІБІНДЕГІ АҚШ және ВИЗАЛЫҚ ДИАЛОГ
2026 жылдың 14 қаңтарында Бішкекте Қырғыз Республикасының АҚШ-тағы елшісі Айбек Молдогазиевтің АҚШ Мемлекеттік департаментінің Орталық және Оңтүстік Азия істері жөніндегі көмекші көмекшісі Джон Поммершайммен кездесуі Қырғызстан - АҚШ қарым-қатынасының маңызды саяси оқиғаларының біріне айналды. Бұл кездесу екіжақты келіссөзді күшейту, визалық саясат және экономикалық ынтымақтастық мәселелеріне арналды және қазіргі кезде Қырғызстанның сыртқы саяси күн тәртібінде басты назарда тұрған тақырыпқа айналды.
АҚШ пен Қырғызстанның визалық қатынастарының тарихында жиі өзгерістер орын алған. Бұрын АҚШ визаларының жарамдылық мерзімін ұзарту және құжаттарды жеңілдету тәжірибесі болды: 2024 жылғы ақпарат бойынша АҚШ өкілдігі виза мерзімін 10 жылға дейін ұзартты, мысалы, туристік/кәсіби визалар үшін. Бұл шетел азаматтарының АҚШ-қа сапарын жеңілдетуді көздеді.
Бірақ 2025 жылдың шілде айында АҚШ Департаменті Қырғызстан азаматтарына арналған B1/B2 визаларының жарамдылық мерзімін қысқартып, оларды қарапайым бірнеше айлық және бір ретке есептелген форматқа өзгертті. Бұл айтарлықтай қадам Қырғызстан азаматтарының сапар жоспарлауын қиындатты, шығындарды арттырды және визалық әкімшілікті үнемі қайта тапсыру қажеттілігін туғызды[1].
Осы жылдың 21 қаңтарынан бастап В1 (іссапар) және В2 (туризм) санаттарындағы АҚШ иммиграциялық емес визаларына өтініш берген Қырғызстан азаматтары 5 000 доллардан 15 000 долларға дейін қайтарылатын депозит салуы керек. Бұл туралы АҚШ Мемлекеттік департаментінің сайтында жарияланған құжатта айтылған. Жаңа шара визалық режимді сақтамаумен күресуге бағытталған «визалық облигациялар» пилоттық бағдарламасы шеңберінде қолданылатын болады. Қырғызстан осы шара енгізілген 38 елдің кеңейтілген тізіміне қосылды. Орталық Азия елдерінің арасында бұл тізімге Тәжікстан мен Түрікменстан да кіреді[2].
Бұл визалық жағдай қырғыз-америкалық қарым-қатынастың қазіргі макросаяси көрінісі. Айтарлықтай дипломатиялық диалогтың бір көрінісі B5+1 бизнес-форумы мен басқа да өңірлік бастамалар бойынша келіссөздер. Виза шектеулері сауда-экономикалық, инвестициялық ынтымақтастықты тежей алады: визалар қымбаттағанда, кәсіпкерлер, инвесторлар мен студенттер үшін Америкаға бару қиындайды. Бұл табиғи түрде сауда ағыны мен технология алмасуына әсер етуі мүмкін.
Кездесу барысында АҚШ тарапынан енгізілген B1/B2 визалары бойынша жаңа талаптар, сондай-ақ бірқатар елдерге, соның ішінде Қырғызстан азаматтарына қатысты иммиграциялық визаларды уақытша беру тоқтатылғаны кеңінен қаралды.
Қырғыз тарапының ұстанымын білдірген Айбек Молдогазиев енгізілген визалық талаптардың екіжақты саяси диалогқа және экономикалық қарым-қатынастарға белгілі бір қиындықтар туғызатынын атап өтті. Оның айтуынша, визалық шектеулер сауда байланыстарының дамуына, туризм ағынына, сондай-ақ білім беру және академиялық алмасу бағдарламаларына теріс әсер етуі мүмкін. Осы тұрғыда қырғыз тарапы өз азаматтарының мүдделерін қорғау қажеттігін және визалық саясатта теңгерімді әрі икемді тәсілдің маңыздылығын алға тартты.
Өз кезегінде АҚШ өкілі Джон Поммершайм қабылданған шаралардың заңсыз миграциямен күрес және ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында енгізілгенін түсіндірді. Сонымен қатар, ол Вашингтонның Қырғызстанмен ашық диалогты жалғастыруға және өзара ынтымақтастықты дамытуға дайын екенін білдірді. АҚШ тарапы визалық саясаттың уақытша сипатын және алдағы кезеңде жағдайды қайта қарау мүмкіндігін жоққа шығармайтынын да атап өтті.
Жалпы алғанда, бұл кездесу Қырғызстан мен АҚШ арасындағы визалық және көші-қон мәселелерін конструктивті диалог арқылы шешуге ұмтылысты көрсетті. Ол екі ел арасындағы саяси өзара түсіністікті сақтаудың, сондай-ақ экономикалық және гуманитарлық байланыстарды қорғаудың маңыздылығын айқындайтын маңызды дипломатиялық қадам ретінде бағаланады.
Мухаметжан Ақбота Ерлікқызы
[1] Kyrgyzstan and US Advance Talks on Visa Policy in 2025. https://www.visaverge.com/news/kyrgyzstan-and-us-advance-talks-on-visa-policy-in-2025/?utm_source=chatgpt.com
[2] Гражданам Кыргызстана потребуется внести визовый депозит при подаче заявления на получение визы в США.https://www.akchabar.kg/en/news/kirgizstantsev-obyazhut-vnosit-vizovij-zalog-pri-poluchenii-viz-v-ssha-htitfjttwlngajih?utm_source=chatgpt.com