қаралымдар: 2208 оқырман

ОРТАЛЫҚ АЗИЯДАҒЫ "ЛУ БАН ШЕБЕРХАНАСЫ" ЖОБАЛАРЫ: ҚЫТАЙДЫҢ БІЛІМ БЕРУ ЫҚПАЛЫНЫҢ ҚҰРАЛДАРЫ

Лу Бань — аңызға айналған қытайлық шебер-өнертапқыш, шеберліктің, инновацияның және еңбекқорлықтың рухын бейнелейді. Оның құрметіне қытайлық кәсіптік білім беру бағдарламасы — «Лу Бань шеберханасы» аталған. Бұл бағдарлама бүкіл әлем бойынша білікті кадрлар даярлауға бағытталған. Жобаны Тяньцзинь муниципалитеті бастаған және кәсіптік білім беру саласындағы трансұлттық ынтымақтастық моделін көрсетеді. Ол серіктес елдерге қытайлық стандарттар мен технологияларға қол жеткізуге мүмкіндік береді, сондай-ақ университеттер, колледждер және салалық кәсіпорындар арасындағы өзара әрекеттесу үшін платформа құрады.

Қытайлық БАҚ материалдарында айтылғандай, «Лу Бань шеберханасы» Қытай мен «Бір белдеу, бір жол» бастамасына қатысушы елдер арасындағы гуманитарлық және мәдени байланыстарды тереңдетуге ықпал етеді. 2023 жылғы жағдай бойынша, шеберханалар 30-дан астам елде, соның ішінде Ұлыбритания, Португалия, Пәкістан, Мысыр және Орталық Азия елдерінде жұмыс істейді, және 10 000-нан астам түлек бітірген.

Бұл шеберханалар серіктес университеттер базасында қытайлық технологияларды, білім беру стандарттарын беру және жергілікті және трансұлттық жобалар үшін инженерлік кадрлар даярлау мақсатында құрылады. Лу Бань шеберханалары Қытай мен Орталық Азия арасындағы білім мен дағдылар алмасуына ықпал ететін қытайлық білім беру саясатының маңызды элементі болып табылады.

Орталық Азия Қытай, Еуропа және Таяу Шығыс арасындағы маңызды транзиттік торап ретінде «Бір белдеу, бір жол» бастамасында стратегиялық орын алады. Осы тұрғыда, «Лу Бань шеберханасы» сияқты қытайлық білім беру жобаларының таралуы мәдени дипломатияның ғана емес, сонымен қатар ҚХР-дың өңірдегі «жұмсақ күш» құралына айналуда.

Тәжікстан

Орталық Азиядағы алғашқы Лу Бань шеберханасы Тәжікстан астанасы Душанбеде 2022 жылдың қараша айында ашылды. Ол Тәжік техникалық университеті мен Тяньцзинь қалалық құрылыс басқару колледжімен бірлесіп құрылған. Ауданы 1138 шаршы метр болатын шеберхана қалалық жылыту және инженерлік геодезия саласындағы мамандарды даярлауға арналған алаңға айналды.

2025 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша, шеберхана 1500-ден астам бакалавриат және магистратура студенттеріне оқыту мен тәжірибелік дайындықтарды ұсынды. Мұнда 377 бірлік жабдықпен және онлайн-сыныппен жабдықталған екі зертхана – «жасыл» және «ақылды» – жұмыс істейді. Оқу процесі инженерлік есептеулердің, картографияның және энергия тиімді технологиялардың заманауи әдістерін меңгеруге бағытталған. Тәжік студенттерінің делегациялары Тяньцзиньге тағылымдамадан өту үшін жіберіледі, бұл технологияларды беруге ғана емес, сонымен қатар екі ел жастары арасында кәсіби және жеке байланыстарды қалыптастыруға ықпал етеді.

Қазақстан

Қазақстанда «Лу Бань шеберханасы» жобасы екі бағытта іске асырылуда. Шығыс Қазақстанда 2024 жылдың желтоқсан айында ашылған алғашқы шеберхана Тяньцзинь кәсіптік институты мен Шығыс Қазақстан техникалық университетімен бірлесіп құрылған. Оқыту көлік техникасына бағытталған: студенттер көлік құралдарын, отын жүйелерін, электромобильдерді және пилотсыз технологияларды пайдалану мен қызмет көрсетуді меңгереді.

Бұл шеберхана үшін бес арнайы курс әзірленді: электромобильдердің жұмыс теориясы, электр көліктерінің жабдықтары, автомобиль қозғалтқыштары, жүргізушіге көмек көрсету жүйелері және пилотсыз көлік құралдарын құрастыру. Қазірдің өзінде 400-ден астам студент оқытудан өтіп, еңбек нарығында сұранысқа ие практикалық дағдыларға ие болды.

Астанада салынып жатқан екінші шеберхана жасанды интеллект және ақпараттық технологиялар саласындағы мамандарды даярлауға бағытталған. Жоба Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетімен ынтымақтастықта іске асырылуда. Тяньцзинь кәсіптік институтының басшысының айтуынша, ЖИ-ға бағытталған шеберхананы құру Қазақстанның Орталық Азиядағы жетекші цифрлық және финтех-орталықтардың біріне айналуымен негізделген. Қолданбалы бағдарламалау, машиналық оқыту және киберқауіпсіздік бойынша оқу бағдарламаларын ашу жоспарлануда.

Өзбекстан

2024 жылдың 7 қыркүйегінде Ташкентте 24-ші Лу Бань шеберханасы ашылды. Жоба Тяньцзинь үкіметінің қолдауымен Ташкент мемлекеттік көлік университетімен бірлесіп іске асырылуда. Шеберхана «Цифрлық Өзбекстан – 2030» стратегиясының негізгі бағыттары – ақпараттық технологиялар және логистикалық менеджмент саласындағы мамандарды даярлауға бағытталған.

Ашылу салтанатына Тяньцзинь партия комитетінің хатшысы Чэнь Миньэр қатысып, жобаның екі ел арасындағы білім беру және мәдени көпір ретіндегі маңыздылығын атап өтті. Ол шеберхана студенттерге кәсіби дағдыларды берумен қатар, олардың мансаптық көкжиектерін кеңейтуі керектігін айтты. Сондай-ақ, ол өзбек студенттерін Тяньцзиньде оқуға шақырды. Іс-шара аясында бірқатар қытайлық компаниялармен және университеттермен кадрларды одан әрі бірлесіп даярлау және білім беру бағдарламаларын интеграциялау туралы келісімдерге қол қойылды.

Жоба оқытушысы және нұсқаушысы Ван Цзелиннің айтуынша, шеберхана әмбебап, «бәріне ортақ» модельді қолданбайды, керісінше курстардың мазмұнын Өзбекстан өнеркәсібінің өзекті сұраныстарына сәйкес реттейді. Бұл дегеніміз, студенттерге үйретілетін оқу модульдері, дағдылар мен технологиялар іс жүзінде қажетті нәрселерге – логистикаға, IT-ге, көлікке және басқа да басым салаларға сәйкес келеді.

Мұндай тәсіл білім берудің практикалық құндылығын арттыруға мүмкіндік береді – түлектер оқуды аяқтағаннан кейін бірден сұранысқа ие болады, өйткені олар жұмыс берушілерге қажетті дағдыларды меңгереді.

Қырғызстан

2025 жылы Бішкекте, Қырғыз мемлекеттік техникалық университеті жанынан 14 мамандандырылған зертханасы бар шеберхана ашылды. Бағыттарына гидротехника, робототехника, өндірісті автоматтандыру, энергетика және машина жасау кіреді. Бұл жоба Қытай–Қырғызстан–Өзбекстан теміржолы сияқты ірі инфрақұрылымдық жобаларды іске асыруды толықтырады. Қырғыз ресми тұлғаларының пікірінше, шеберхана ауқымды өңірлік жобаларға қызмет көрсету үшін қажетті мыңдаған білікті кадрларды даярлауға мүмкіндік береді. Оқу процесіне нақты өндірістік процестерді көрсететін симуляциялық модельдердің интеграцияланғаны назар аудартады.

Шеберхана «ақылды» сыныптармен және соңғы буындағы техникамен жабдықталған заманауи зертханалармен жабдықталған, бұл студенттерге инженерлік жобалау мен автоматтандырудың озық әдістерін меңгеруге мүмкіндік береді. Қырғызстанның энергетика министрі Таалайбек Ибраевтың айтуынша, шеберхананың ашылуы елдің білім беру инфрақұрылымын жаңғыртудағы және бәсекеге қабілетті мамандарды даярлаудағы маңызды қадам болып табылады.

Ашылу салтанатында Қытай елшісі Ду Дэвэнь шеберхананың екі ел басшылары арасындағы келісімдердің іске асырылуына айналғанын және білім беру серіктестігін нығайтатынын атап өтті. Қырғызстан бұл жобаны адами капиталды дамытудың кең стратегиясының элементі ретінде қарастырады.

Қорытынды

Лу Бань шеберханалары Қытайдың «Бір белдеу, бір жол» бастамасы бойынша серіктестерімен байланыстарды нығайту үшін «жұмсақ күшті» қалай қолданатынына мысал бола алады. Бұл жобалар арқылы Қытай жай ғана оқытуды емес, сонымен қатар академиялық алмасуларды, технологиялық трансфертті және мәдени коммуникацияны қамтитын институционалдық ынтымақтастық моделін ұсынады. Орталық Азияда шеберханалар нақты ұлттық басымдықтарға – көлік логистикасынан бастап энергетикаға және цифрлық технологияларға дейін бейімделген. Шеберханалар Орталық Азиядағы студенттер мен мамандарды заманауи біліммен және дағдылармен қамтамасыз етеді, бұл жергілікті экономиканың дамуына және Қытай мен аймақтар арасындағы екіжақты байланыстарды нығайтуға ықпал етеді.

Тәжікстан, Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстанда бұл модельдің табысты енгізілуі қытайлық кәсіптік білім беру тәсілінің тартымдылығының артып келе жатқанын және оның Еуразиядағы жаңа білім беру кеңістігін қалыптастырудағы рөлін көрсетеді.

Осылайша, шеберханалар тек білім беру платформасы ретінде ғана емес, сонымен қатар аймақ елдерінің Қытайдың техникалық-экономикалық моделіне құрылымдық тәуелділігін күшейтетін «жұмсақ күш» элементтері ретінде де әрекет етеді. Орталық Азиядағы сыртқы акторлар (Ресей, ЕО, Түркия, АҚШ) арасындағы бәсекелестік жағдайында ҚХР-дың білім беру дипломатиясы Қытайдың аймақтағы тұрақты қатысуының ұзақ мерзімді стратегиясында барған сайын маңызды рөлге ие болуда.

 Қыдырбек Фарангис Алматбекқызы